Οικοσοσιαλισμός: φιλοσοφία και πολιτική

Η παρουσία του Οικοσοσιαλισμού στην Ελλάδα

του Κώστα Σκορδούλη

Ο οικοσοσιαλισμός ως ρεύμα πολιτικής σκέψης έχει περιορισμένη παρουσία στην Ελλάδα. Παρά το γεγονός ότι τα πρώτα έργα που μεταφράστηκαν έτυχαν ευρείας κυκλοφορίας , η σύγχρονη οικοσοσιαλιστική φιλολογία και ο αντίστοιχος προβληματισμός παραμένουν σχετικά άγνωστα στο ευρύ κοινό όχι μόνο της αριστεράς.
Προφανώς, το ίδιο ισχύει και για το ζήτημα της πολιτικής συγκρότησης του συγκεκριμένου ρεύματος. Η έκδοση και κυκλοφορία στην Ελλάδα ενός «Οικοσοσιαλιστικού Μανιφέστου» συνέπεσε με την εκλογική προσπάθεια του Ζυκιέν στη Γαλλία και την προσπάθεια συγκρότησης ενός αριστερού οικολογικού ρεύματος στην Ευρώπη. Στην ίδια παράδοση μπορεί να ενταχθεί και το «Ζήσε άγρια και επικίνδυνα» της Γιούτα Ντίτφουρτ , η έκδοση του οποίου συμπίπτει με την εσωτερική κρίση στους «Πράσινους» της Γερμανίας.

Ο Γιάννης Τσαρούχης για το Μάη του ΄68, το Σοσιαλισμό και την Οικολογία

«Κάτι έμεινε, όμως, από τον Μάιο του ΄68, κάτι το σημαντικό: η κριτική των πάντων κάτω από το φως της οικολογίας.»· «Ο Σοσιαλισμός, αν πραγματικά θέλει να ρίξει το κατεστημένο για το καλό του ανθρώπου, είναι αδύνατον να αγνοήσει την Οικολογία…»

«… Στο ατελιέ αυτό με βρήκε και η επανάσταση του Μαΐου του ΄68, αυτό το τραγικό ανεμογκάστρι. Ήταν ένα παζάρι προτάσεων και προπαγάνδας που δυσφήμησε για πάντα το κατεστημένο, χωρίς να το αντικαταστήσει, δυστυχώς με τίποτα βιώσιμο.

Σκέψεις για τον Οικοσοσιαλισμό με αφορμή την έκδοση της μπροσούρας [Οικοσοσιαλισμός:Τι είναι; Τι Θέλει; Τι προτείνει]

Του Κώστα Φωτεινάκη

 

Το Ελληνικό Οικοσοσιαλιστικό Δίκτυο κυκλοφόρησε μια καλαίσθητη μπροσούρα με άρθρα και κείμενα για τον Οικοσοσιαλισμό. Όπως διαπιστώνει ο Κώστας Σκορδούλης «Ο Οικοσοσιαλισμός ως ρεύμα πολιτικής σκέψης έχει περιορισμένη παρουσία στην Ελλάδα» και συμπληρώνει ο Γεράσιμος Σκλαβούνος «Η αριστερά ς, σε όλο σχεδόν τον κόσμο, έχει υποτιμήσει από την αρχή αυτήν τη κρίση, από την γνωστοποίησή της πριν από 35 περίπου χρόνια με την έκθεση του «κλαμπ της Ρώμης» και την πρώτη συνδιάσκεψη του ΟΗΕ για το περιβάλλον στην Στοκχόλμη» (ΔΙΑΠΛΟΥΣ, τ.22).Όμως όλο και περισσότεροι άνθρωποι από το χώρο της αριστεράς διαπιστώνουν την αναγκαιότητα σύζευξης της αντικαπιταλιστικής οικολογίας και της αριστεράς. Η οικολογία στις μέρες μας, επηρεάζεται και επηρεάζει, όλες τις μορφές της πολιτικής, της οικονομίας, της επιστήμης, τις λειτουργίες και την οργάνωση των πόλεων, του περιβάλλοντος. Η ανάπτυξη, ο τουρισμός, η ενέργεια, οι συγκοινωνίες, η ποιότητα των τροφίμων, η εργασία, οι πολιτιστικές και κοινωνικές αξίες, η απασχόληση, η εκπαίδευση έχουν ή οφείλουν να έχουν οικοσοσιαλιστικό παρανομαστή. Όμως «το ζητούμενο δεν είναι να ενσωματώσουμε την οικολογία στο μαρξισμό, αλλά αντίθετα, να ενσωματώσουμε το μαρξισμό στην οικολογία» σημειώνει ο Βέλγος αγρονόμος – μηχανικός, κοινωνιολόγος και συνεργάτης της Monde Diplomatique Daniel Tanuro.

Η έκθεση Στερν

Η έκθεση Στερν ή η νεοφιλελεύθερη στρατηγική απέναντι στη κλιματική αλλαγή

Ποιος θα πληρώσει «την χωρίς προηγούμενο αποτυχία της αγοράς»;

του Daniel Tanuro

Η έκθεση Στερν για τις οικονομικές συνέπειες της κλιματικής αλλαγής αποτελεί ένα μείζον πολιτικό γεγονός. Για πρώτη φορά, μια ομάδα οικονομολόγων κατά παραγγελία μιας κυβέρνησης παίρνει στα σοβαρά τις προειδοποιήσεις της επιστημονικής κοινότητας και αποπειράται να δώσει μια συνολική απάντηση, που εγγράφεται σε μια μακροπρόθεσμη προοπτική. Το εγχείρημα είναι εντυπωσιακό. Αλλά προσοχή: ενώ η κλιματική αλλαγή ορίζεται ευθύς εξ αρχής ως «η μεγαλύτερη και ευρύτερη αποτυχία της αγοράς που έχουμε δει μέχρι σήμερα», οι λύσεις που προτείνονται από τον Σερ Νίκολας Στερν και την ομάδα του συνοψίζονται σε μια συνταγή: περισσότερη αγορά, περισσότερη ανάπτυξη, περισσότερη νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση…Ψάξτε το λάθος…Και κάνετε την ερώτηση: ποιος θα πληρώσει το λογαριασμό;

Πρώτη Διεθνής Οικοσοσιαλιστική Συνάντηση

Στις 7 και 8 του Οκτώβρη 2007, μια ομάδα οικολόγων ακτιβιστών από 13 χώρες συναντήθηκε στο Παρίσι για να εγκαινιάσει το Οικοσοσιαλιστικό Διεθνές Δίκτυο. Αφετηρία αυτής της πρωτοβουλίας ήταν το Διεθνές Οικοσοσιαλιστικό Μανιφέστο, που γράφτηκε πριν από μερικά χρόνια από τους Joel Kovel και Michael Lowy. «Παρόλο που ο Οικοσοσιαλισμός είναι μια λέξη που δεν υπάρχει σε κανένα λεξικό» είπε ένας από μετέχοντες στη συνάντηση, «εμείς πιστεύουμε ότι αντιπροσωπεύει τη μεγαλύτερη ελπίδα για να γιατρέψουμε το πλανήτη και να σώσουμε τη κοινωνία από την οικολογική καταστροφή».Πάνω από 60 ακτιβιστές από την Αργεντινή, την Αυστραλία, το Βέλγιο, τη Βραζιλία, το Καναδά, τη Κύπρο, τη Δανία, τη Γαλλία, την Ελλάδα, την Ιταλία, την Ελβετία, τη Βρετανία και τις Ηνωμένες Πολιτείες, που ανήκουν σε διάφορα πολιτικά κόμματα και οικολογικά κινήματα έλαβαν μέρος σ�αυτή τη συνάντηση. Αποφασίστηκε να οργανωθεί μια ευρύτερη διεθνής οικοσοσιαλιστική διάσκεψη το Γενάρη του 2009, σε συνδυασμό με το προσεχές Παγκόσμιο Κοινωνικό Φόρουμ στη Βραζιλία.

Η διάσκεψη εξέλεξε μια συντονιστική επιτροπή που θα βοηθήσει να αναπτυχθεί το δίκτυο στην αρχική του φάση. Τα μέλη της είναι:

Ian Angus (Καναδάς), Pedro Ivo Batista (Βραζιλία), Jane Ennis (Βρετανία), Sarah Farrow (Βρετανία), Danielle Follett (ΗΠΑ/Γαλλία), Vincent Gay (Γαλλία), Joel Kovel (ΗΠΑ), Beatriz Leandro (Βραζιλία), Michael Lowy (Γαλλία/Βραζιλία), Laura Maffei (Αργεντινή), Γιώργος Μητραλιάς (Ελλάδα), Jonathan Neale (Βρετανία), Tracy Nguyen (Βρετανία), Ariel Salleh (Αυστραλία), Eros Sana (Γαλλία), Derek Wall (Βρετανία)

Η επιτροπή σκοπεύει να συμπεριλάβει μέλη και από τη Κίνα, την Ινδία, την Αφρική, την Ωκεανία και την Ανατολική Ευρώπη.

Οι οικοσοσιαλιστές πιστεύουν ότι κινητήρια δύναμη της οικολογικής κρίσης είναι η αμείλικτη πίεση του καπιταλιστικού συστήματος προς την επέκτασή του, σε μια διαδικασία που καταστρέφει όχι μόνο την ακεραιότητα της φύσης αλλά και την οικολογική βάση της ανθρώπινης επιβίωσης. Κατά συνέπεια, απορρίπτουν τις ψευτολύσεις που δεν κάνουν τίποτα άλλο από να αναπροσαρμόζουν το σύστημα, και εργάζονται για να αλλάξουν τόσο τη κοινωνία όσο και τη σχέση της με τη φύση.

Ο οικοσοσιαλισμός είναι μια δυναμική σύνθεση της «κόκκινης» και της «πράσινης» προσέγγισης. Δεν έχει προκαθορισμένα πρότυπα για να αλλάξει τη κοινωνία και υιοθετεί κριτική στάση απέναντι στα πειράματα που έγιναν στο όνομα του σοσιαλισμού στη διάρκεια του προηγούμενου αιώνα.

Τους οικοσοσιαλιστές ενώνει η πίστη ότι αν θέλουμε ένα μέλλον που αξίζει να το ζήσουμε, τότε όλος ο κόσμος χρειάζεται να συνεργαστεί για να ανατρέψει το καπιταλισμό και να δημιουργήσει μια εναλλακτική κοινωνία που θα βασίζεται στις αρχές της κοινωνικής και περιβαλλοντικής δικαιοσύνης και της λαϊκής συμμετοχής. Κατά συνέπεια, το δίκτυο ορίζει σαν καθήκοντά του να διευκολύνει την επικοινωνία και την αλληλεγγύη μεταξύ των συνεχώς αυξανόμενων ανθρώπων και οργανώσεων που μετέχουν σ�αυτό το εγχείρημα.

Για περισσότερες πληροφορίες, συμβουλευτείτε το www.ecosocialism.org

Δημιουργήθηκε το Οικοσοσιαλιστικό Διεθνές Δίκτυο

Του Γεράσιμου Σκλαβούνου*
Ο ιστορικός του μέλλοντος – αν υπάρξει μέλλον για την ανθρωπότητα και τον πολιτισμό της – θα σημειώσει σίγουρα με έκπληξη, όχι μόνον τον επικείμενο εκτροχιασμό και κατακρήμνιση της σημερινής κοινωνίας λόγω της διαρκώς αυξανόμενης ταχύτητας με την οποία τρέχει στις ράγες του παραγωγισμού και του καταναλωτισμού – το δεύτερο συμπλήρωμα του πρώτου – όχι μόνον την απερισκεψία και περισσότερο την τύφλωση των μηχανοδηγών και όλων των επιβατών του τραίνου, αλλά και θα καυτηριάσει έντονα τον στρουθοκαμηλισμό εκείνου του κομματιού της κοινωνίας που επαίρεται πως είναι πάντα στην πρωτοπορία, πως βλέπει πάντα καθαρά και μακριά, όχι μόνον προς ίδιον όφελος, αλλά προς όφελος του συνόλου, έστω κι΄ αν οδηγεί το τραίνο, έστω κι αν κάθεται συνήθως στην β΄ και γ΄ θέση, τις θέσεις της αριστεράς.

Οικοσοσιαλιστική Συνάντηση του Παρισιού

Οι πυρκαγιές, η κλιματική αλλαγή και η προσεχής Οικοσοσιαλιστική Συνάντηση του ΠαρισιούΔεν είναι βέβαια ότι δεν ακούγονται και ενδιαφέροντα πράγματα στη πολιτική αντιπαράθεση που προκαλούν οι καταστροφικές πυρκαγιές του φετινού καλοκαιριού. Ωστόσο, το «περίεργο» είναι ότι απουσιάζει εντελώς έστω και η απλή αναφορά στη ρίζα του κακού, στον αληθινό μεγάλο «εμπρηστή» των -φλεγόμενων φέτος- δασών όχι μόνο της Ελλάδας αλλά και της Πορτογαλίας, της νότιας Ιταλίας, της Κροατίας, της Βουλγαρίας, της Τουρκίας, της Αλβανίας, της Αλγερίας, της Ισπανίας, της Σερβίας και σχεδόν όλης της Μεσογείου! Και σύμφωνα με τη διεθνή επιστημονική κοινότητα, αυτή η ρίζα του κακού δεν είναι άλλη από τη καλπάζουσα πια κλιματική αλλαγή…
Πού οφείλεται όμως αυτή η επιμονή των πολιτικών μας να αποσυνδέουν τις πυρκαγιές (και τις αυριανές πλημμύρες;) από την κλιματική αλλαγή ενώ ήταν οι ίδιοι που αποθέωσαν πρόσφατα τον κ.Αλ Γκορ, φροντίζοντας μάλιστα να μας προειδοποιήσουν για την κρισιμότητα της κατάστασης; Η εξήγηση δεν είναι δύσκολη. Ενώ οι -δίκαια καταγγελλόμενες από την αριστερά- ποικίλες παραλείψεις, αδυναμίες καθώς και η ανοργανωσιά της κρατικής μηχανής στην αντιμετώπιση των πυρκαγιών συνιστούν απλό πταίσμα των υπευθύνων που είναι τα εναλλασσόμενα στην εξουσία δυο νεοφιλελεύθερα κόμματα, η συνειδητή συνεργία αυτών των ίδιων νεοφιλελεύθερων κομμάτων στο πλανητικό έγκλημα της ανεπανόρθωτης μόλυνσης της ατμόσφαιρας δεν συνιστά μόνο κακούργημα αλλά μάλλον γενοκτονία!
Ωστόσο, δεν πρόκειται μόνο για αυτό. Περιορίζοντας τη συζήτηση και το προβληματισμό στην αναζήτηση των κακοποιών εμπρηστών (όποιοι κι αν είναι αυτοί), οι πολιτικοί μας απαγορεύουν ντε φάκτο οποιαδήποτε προοπτική στοιχειωδώς αποτελεσματικής αντιμετώπισης του προβλήματος. Και αυτό επειδή άλλες απαιτήσεις έχει η αντιμετώπιση μιας φυσικής καταστροφής «που οφείλεται στις εξαιρετικές φετινές καιρικές συνθήκες, που εμφανίζονται μια φορά τον αιώνα» (Κ. Καραμανλής) και εντελώς άλλες, ποιοτικά διαφορετικές, ένα φαινόμενο που από εδώ και πέρα θα γιγαντώνεται αποτελώντας ταυτόχρονα μόνιμο συστατικό του τοπίου και της ζωής μας.
Τέλος, υπάρχει και κάτι ακόμα, που κάνει τις υπό εξέλιξη συζητήσεις και αντιπαραθέσεις να φέρνουν στο νου σκηνές γιατρών του Μεσαίωνα που μαλώνουν για το αν είναι βαλτός ή όχι ο σατανάς που έχει κυριεύσει το σώμα και τη ψυχή του ασθενούς τους: Δεν γίνεται η παραμικρή μνεία της αιτίας του κακού και οι πάντες περιορίζονται στις συνέπειές του, στα επιφαινόμενα! Και αυτό σημαίνει, αν συνεχιστεί η ίδια τακτική, ότι αύριο οι ίδιοι πολιτικοί μας θα ψάχνουν να βρουν τους καταχθόνιους… «πνίχτες» (στην περίπτωση των πλημμύρων), τους «ερημοποιούς» (στην περίπτωση της ερημοποίησης), κλπ. κλπ. Σίγουρα όμως, δεν πρόκειται να αναζητήσουν και κυρίως, να αντιμετωπίσουν την ίδια τη ρίζα του κακού, τη κλιματική αλλαγή που προκαλεί όλα τα παραπάνω δεινά καθώς και πάμπολλα άλλα που, δυστυχώς, οι Έλληνες θα έχουν όλο το χρόνο να ανακαλύψουν…
Επειδή όμως υπάρχουν στο κόσμο μας και άνθρωποι που διαθέτουν όχι μόνο τη στοιχειώδη λογική που προστάζει ότι ο καρκίνος (δηλαδή, η κλιματική αλλαγή) δεν θεραπεύεται με μαντζούνια (π.χ. η ζητούμενη συμφιλίωση Φούρλα-Κόη) ή έστω με ασπιρίνες (π.χ. σήμερα ο «καλύτερος συντονισμός της κρατικής μηχανής», αύριο η πασίγνωστη «έγκαιρη απόφραξη των φρεατίων»), αλλά και την αναλυτική ικανότητα που τους κάνει να καταλήξουν στη διάγνωση ότι δεν γίνεται κλιματική αλλαγή χωρίς καπιταλισμό, για αυτό και δεν εξέλιπε κάθε ελπίδα να παλέψουμε για να αποτραπεί η επερχόμενη κατακλυσμική καταστροφή. Σ’αυτούς λοιπόν τους ανθρώπους, στους Michael Lowy (Γαλλία) και Joel Kovel (ΗΠΑ), συγγραφείς του πρώτου Οικοσοσιαλιστικού Μανιφέστου, καθώς και στους Derek Wall, εκπροσώπου του Πράσινου κόμματος της Αγγλίας, και Ian Angus, εκδότη του Climate and Capitalism στον Καναδά, οφείλεται το κάλεσμα για την πρώτη διεθνή συνάντηση οικοσοσιαλιστών αγωνιστών, που θα διεξαχθεί στο Παρίσι, στις 7-8 Οκτωβρίου, με διακηρυγμένο στόχο «να εργαστεί για τη δημιουργία μιας Οικοσοσιαλιστικής Διεθνούς»…
Η Εποχή θα επανέλθει προσεχώς σ’αυτή τη συνάντηση του Παρισιού με περισσότερες πληροφορίες για την οργάνωση, την ημερήσια διάταξη και τους στόχους της.

Γιώργος Μητραλιάς
giorgos.mitralias στο gmail τελεία com